26 наурыз 2026 312

Қаланы жаңартудың жаңа көкжиектері: Satbayev University-де тұрғын үй реновациясы бойынша PhD диссертациясы қорғалды

Satbayev University Алматы қаласының дамуын жүйелі түрде қалыптастырып, қалалық ортаға, сәулетке және орнықты даму тәсілдеріне әртүрлі деңгейде ықпал етіп келеді. Университет ғалымдарының зерттеулері қаланың келбетін өзгертіп, тұрғындардың өмір сапасын арттыруға бағытталған практикалық шешімдердің негізіне айналуда. Солардың бірі – жас ғалым Нияз Саржановтың диссертациясы. Оның зерттеуі Қазақстан үшін стратегиялық маңызы бар тақырыпты қамтиды: «Ғимараттардың әртүрлі конструктивтік схемаларын ескере отырып, Қазақстандағы тұрғын үй қорын реновациялау ерекшеліктері».

Нияз Саржанов зерттеуінің бірегейлігі – автор өткен және осы ғасырдағы Қазақстандағы тұрғын үй құрылысына терең талдау жүргізген. Автор бұған дейін зерттеушілердің назарынан тыс қалып келген реновацияның жасырын тұстарын анықтай білді. Диссертацияда жай ғана жөндеуден қалалық ортаны сапалы трансформациялауға көшуге мүмкіндік беретін нақты сәулеттік-жоспарлау және конструктивтік шешімдер ұсынылған.

Зерттеу нәтижелері теория шеңберінен шығып, БҰҰ-ның бірнеше Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ) аясында айтарлықтай тиімділік береді: жаңа әдістемелер жаппай тұрғын үй құрылысына деген көзқарасты қайта қарауға, қауіпсіз, өміршең және эстетикалық тартымды кварталдар құруға мүмкіндік береді. Радикалды бұзудың орнына қалалар ғимараттардың ғұмырын ұзартатын және экологияны жақсартатын ғылыми негізделген регенерация стратегиясына ие болады (ТДМ 11 – Тұрақты қалалар мен елді мекендер).

Жұмыс ТҮКШ (ЖКХ) жаңғырту шығындарын оңтайландыру мен инновациялық инженерлік шешімдерді енгізудің дайын базасы болып табылады. Зерттеу тұрғын үй құрылысы мен қала құрылысын жоспарлаудың мемлекеттік бағдарламалары үшін маңызды болып табылатын ғимараттардың әртүрлі түрлерінің реновациялық әлеуетін анықтауға көмектеседі (ТДМ 9 – Индустрияландыру, инновациялар және инфрақұрылым).

Бұзудың орнына реновация жасау тәсілі ресурстарды сақтауға және құрылыс қалдықтарын азайтуға ықпал етеді, бұл Қазақстанның құрылыс саласындағы «циркулярлы» экономикаға жасалған маңызды қадам болып табылады (ТДМ 12 – Жауапты тұтыну мен өндіріс).

Диссертация ғимараттардың конструктивтік орнықтылығы мәселелеріндегі олқылықтардың орнын толтырып, қалалық ортаны регенерациялау саласындағы болашақ зерттеулерге негіз қалайды. Зерттеу нәтижелері Satbayev University оқу үдерісіне енгізіліп жатыр. Болашақ сәулетшілер мен дизайнерлер қазақстандық үй құрылысының ерекшеліктерін ескеретін өзекті кейстер негізінде білім алатын болады.

Халықаралық конференциялардағы нәтижелерді сынақтан өткізу ұсынылған тәсілдің сәулет ғылымының әлемдік стандарттарына сәйкес келетінін дәлелдеді. Нияз Саржановтың жұмысы тек проблемаларды айтып қана қоймай, қалаларымыздың жаңа, эстетикалық және тұрақты бейнесін қалыптастыру үшін нақты іс-қимыл алгоритмін ұсынады.