Сессияға қатысты: Скотт Янгтың супероқыту стратегиясы

Өзін-өзі оқыту және өмір бойы білім алу – күн сайын университетке барып жүрген жандар үшін де шынайы құбылыс. Әрбір студент кем дегенде бір рет болса да емтиханға тезірек дайындалып, оқығанын көбірек есте сақтап, әрі түнімен отырып, сабақ жаттамай-ақ оқығысы келеді. Материалды бірден түсініп, жақсы зейін қойып, оқуға аз уақыт жұмсап, сөйтсе де оқуда жақсы нәтижеге жетуді армандайды. Скотт Янгтың «Супероқыту» атты кітабы дәл осыны үйретеді – бұл өздігінен білім алудың практикалық әрі заманауи манифесі.

Скоттың жеке өмір тәжірибесі кітаптың негізгі идеясы болып алынған. Скотт – өз-өзіне ерекше эксперименттер жасауды жақсы көретін канадалық подкастер, жазушы және блогер. «Супероқыту» кітабын жазбас бұрын, ол мынадай эксперимент жасаған: MIT университетінің информатика пәні бойынша төрт жылдық бакалавр бағдарламасын бір жылдың ішінде меңгеріп шығу. Спойлер: ол бағдарламаның бәрін аяқтап шықты. Бұл эксперимент MIT Challenge деп аталып, Скоттың сайтында әлі күнге дейін қолжетімді болып тұр. Кейін ол үш шет тілін дәл осы әдіспен шамалас уақытта меңгеріп шыққан. Сол нәтижелерін ол осы кітапта баяндап береді.

Мидың қабілеттерін шабыттандыратын, бірақ тым абстрактілі мәтіндерден бұл кітап мәтінінің айырмашылығы – Янг мұнда нақты стратегия ұсынады: күрделі әрі қиын дағдыларды қалайша тез, терең және ресми білімсіз меңгеріп шығуға болады. Ол «ультраоқу» деп аталатын тоғыз қағида ұсынады. Олардың қатарында: метаоқу (алдымен қалай оқу керектігін түсіну), шоғырлану, тұрақты практика, материалды жай ғана қайта оқудың орнына оқығаныңды белсенді түрде еске түсіру, әлсіз тұстармен жұмыс істеу және жүйелі түрде кері байланыс жасау. Осы әдістің арқасында кез келген адам іс жүзінде кез келген нәрсені өте жылдам әрі тез үйреніп шығады.

Кітаптың ең мықты тұсы – оның прагматизмі. Автордың айтуынша, адам шын мәнінде ақпаратпен әрекеттесе бастағанда ғана оны жақсы меңгереді: дауыстап айту, қолдану, басқаларға түсіндіру, диалогта немесе ойында пайдалану арқылы. Бұл курстарды жай ғана қарап шығу емес, сондай-ақ өз жобаларыңды жасау және өзіңді нақты жағдайларда тексеру. Әсіресе мақсатты түрде жаттығу жасау идеясы өте пайдалы. Қайта-қайта қайталаудың орнына, Янг ең әлсіз тұстарды тауып, дәл солармен жұмыс істеуді ұсынады. Бұл таныс жағдай: кейде бір ғана формула немесе бір ғана қағида бүкіл тақырыпты түсінуге кедергі болуы мүмкін. Осындай түйіндер шешілген тұста білім жүйесінің қалған бөлігі өздігінен әлдеқайда жылдам құрастырыла бастайды.

Мұндай тәсіл университет өмірінің шындығымен айтарлықтай дәл келеді. Студенттер материал тым көп, ал уақыт тым аз болатын жағдайға жиі тап болады: бір уақытта бірнеше курстар, зертханалық жұмыстар, дедлайн, емтиханға дайындық және т.б. Осындай жағдайда күнделікті үйреншікті оқу стратегиялары көбіне жұмыс істемей қалады.

«Супероқыту» жеңіл жолдарды немесе бірден нәтиже беретін әдістерді уәде етпейді. Бұл кітап оқу кестесі тығыз болған жағдайда да әлдеқайда тиімді білім алуға болатынын көрсетеді, ол үшін оқуға белсенді процесс ретінде қарау керек. Бұл әсіресе техникалық университет студенттері үшін өте маңызды: күрделі әрі қиын пәндер тек уақытты ғана емес, сонымен қатар біліммен дұрыс жұмыс істеу стратегиясын да талап етеді. Мүмкін, студент үшін ең пайдалы әдіс – лекцияларды конспектілеу емес, керісінше, оқу процесін өз тәжірибелік жұмысына айналдыру керек шығар.

Оқуды – дедлайндармен күреске емес, белгілі бір жүйеге қалай айналдыруға болатыны және саналы оқу процесін қалай құру керектігі туралы Скотт Янгтың «Супероқыту» кітабынан оқып, біле аласыз.